Słownik
Słownik astrologii, tarota i kart Lenormand
Dom, stacja czy sygnifikator mogą brzmieć tajemniczo, gdy spotykasz je po raz pierwszy. Tu znajdziesz 45 objaśnień napisanych prostym językiem. Hasła oddzielają zjawiska astronomiczne od znaczeń nadawanych im w tradycji.
Przejdź do litery
- Ascendent
- Punkt zodiaku, który w danym miejscu i czasie wschodzi nad wschodnim horyzontem. W horoskopie urodzeniowym odczytuje się go dla chwili urodzenia. W tradycji kojarzy się z pierwszym wrażeniem.
- Aspekt
- Kąt między pozycjami dwóch planet lub innych punktów, mierzony wzdłuż zodiaku. Do głównych aspektów należą koniunkcja, sekstyl, kwadratura, trygon i opozycja. Astrologia symbolicznie opisuje za ich pomocą współdziałanie lub napięcie.
- Dekan
- Jedna z trzech części znaku po 10°. Pierwszy dekan obejmuje pozycje od 0° do przedziału przed 10°, drugi od 10° do przedziału przed 20°, trzeci kończy się przy 30°. Tradycje przypisują dekanom różne skojarzenia.
- Descendent
- Punkt ekliptyki na zachodnim horyzoncie, położony 180° od ascendentu. W wielu systemach rozpoczyna siódmy dom, podczas gdy w systemie całych znaków dom zaczyna się na granicy znaku. Tradycja wiąże ten punkt z relacjami.
- Dom
- Jeden z dwunastu sektorów horoskopu powiązanych w astrologii z obszarami życia. Ich granice oblicza się różnymi metodami. W systemie całych znaków znak ascendentu stanowi pierwszy dom, a kolejne znaki tworzą pozostałe domy.
- Efemerydy
- Tabela pozycji ciał niebieskich na dane daty. Dawniej sprawdzano je w drukowanych tablicach, dziś programy obliczają je bezpośrednio. Pozycje są danymi astronomicznymi, a ich astrologiczna interpretacja jest osobną sprawą.
- Ekliptyka
- Pozorna roczna droga Słońca na niebie widzianym z Ziemi. Pozwala podać położenie w stopniach wzdłuż zodiaku tropikalnego. Planety poruszają się po niebie przeważnie niedaleko jej przebiegu.
- Horoskop urodzeniowy
- Mapa nieba sporządzona dla daty, godziny i miejsca urodzenia. Uwzględnia znaki, położenie ciał niebieskich i, zależnie od metody, domy i aspekty. Symboliczne odczytanie mapy nie mówi, co na pewno się wydarzy.
- Imum Coeli (IC)
- Jeden z głównych punktów wykresu. IC leży 180° od medium coeli. W tradycji kojarzy się z pochodzeniem, domem i prywatnymi oparciami. W systemie całych znaków nie musi pokrywać się z granicą czwartego domu.
- Ingres
- Wejście ciała niebieskiego do kolejnego znaku lub, zależnie od kontekstu, domu. Astronomicznie opisuje moment przekroczenia ustalonej granicy długości ekliptycznej. Astrologia odczytuje go jako zmianę akcentu.
- Jakość
- Kategoria opisująca sposób działania w tradycyjnej astrologii. Każdy znak ma jedną z trzech jakości: kardynalną, stałą lub zmienną. To osobny podział od czterech żywiołów.
- Kardynalny
- Jedna z trzech jakości, nazywanych też modalnościami. Znaki kardynalne to Baran, Rak, Waga i Koziorożec. Zaczynają cztery pory roku w zodiaku tropikalnym, dlatego astrologia łączy je z inicjatywą.
- Karta odwrócona
- Karta tarota wyjęta do góry nogami. Niektóre metody czytają ją jako osłabienie, nadmiar albo wewnętrzny wymiar zwykłego motywu. Odczyty można także prowadzić bez uwzględniania odwróceń.
- Koniunkcja
- Aspekt bliski kątowi 0°. Dwa punkty leżą blisko siebie pod względem długości ekliptycznej. W tradycji ich tematy się koncentrują, choć dokładna interpretacja zależy od samych punktów.
- Księżyc bez kursu
- Odcinek czasu przed zmianą znaku przez Księżyc, gdy według danej metody nie utworzy już kolejnego głównego aspektu. Różne metody ustalają go różnie. Nie jest powodem, by odkładać potrzebną czynność.
- Kwadratura
- Aspekt bliski 90°. W tradycji służy do mówienia o napięciu lub o rzeczach, które trzeba ze sobą pogodzić. Nie pozwala przewidywać konfliktu ani złego wyniku.
- Małe Arkana
- 56 kart tarota w czterech kolorach, po 14 kart w każdym. W talii Ridera–Waite’a–Smith są to Buławy, Kielichy, Miecze i Monety. Często opisują codzienne sytuacje bardziej szczegółowo niż Wielkie Arkana.
- Medium Coeli (MC)
- Punkt przecięcia ekliptyki z lokalnym południkiem po stronie górnej kulminacji. Astrologia łączy MC z rolą publiczną i kierunkiem pracy. W systemie całych znaków nie musi być początkiem dziesiątego domu.
- Nów
- Moment, gdy z perspektywy Ziemi Słońce i Księżyc mają tę samą długość ekliptyczną. Oświetlona strona jest w dużej mierze odwrócona od Ziemi. W tradycji nów symbolizuje początek.
- Opozycja
- Aspekt bliski 180°. Punkty leżą po przeciwnych stronach zodiaku. Symbolicznie opisuje dwa bieguny jednej sprawy i pomaga nazwać, w jaki sposób mogą się uzupełniać lub rywalizować.
- Orba
- Dopuszczalne odchylenie od dokładnego kąta aspektu. Na przykład jeśli kwadraturę liczy się z orbem 5°, pod uwagę bierze się kąty od 85° do 95°. Dobór orbów zależy od metody.
- Pełnia
- Moment, gdy Księżyc i Słońce mają z perspektywy Ziemi długości ekliptyczne oddalone o około 180°. Wtedy widać prawie cały oświetlony dysk. W astrologii pełnia bywa symbolem kulminacji.
- Petit Lenormand
- Tradycyjna talia 36 kart z prostymi motywami, takimi jak Klucz, Drzewo i Statek. Odczyt zwykle opiera się na połączeniach sąsiednich kart. To inna talia i inna metoda niż tarot.
- Planety osobiste
- Merkury, Wenus i Mars, a w niektórych zestawieniach również Słońce i Księżyc. W astrologii wiąże się je z częstymi sytuacjami osobistymi. Słońce i Księżyc nie są planetami w klasyfikacji astronomicznej.
- Przesilenie
- Chwila, w której Słońce osiąga skrajne położenie na północ lub południe od równika niebieskiego. Wtedy na danej półkuli wypada najdłuższy albo najkrótszy dzień. Zjawisko wynika z nachylenia osi Ziemi.
- Retrogradacja
- Pozorny ruch wsteczny planety względem tła gwiazd widziany z Ziemi. Wynika ze względnego ruchu obserwatora i planety, więc planeta nie odwraca swojej orbity. W astrologii podsuwa temat powrotu do wcześniejszych spraw.
- Rozkład
- Układ kart na stole, w którym kolejne pozycje mają znaczenia związane z pytaniem. Przykładowo można zapytać o sytuację, własną reakcję i możliwy mały krok. Kartę odczytuje się w odniesieniu do jej pozycji.
- Sekstyl
- Aspekt bliski 60°. W tradycji przedstawia możliwość współdziałania, na którą można świadomie odpowiedzieć. Sam kąt między punktami daje się obliczyć bez przyjmowania symbolicznego znaczenia.
- Stacja planetarna
- Moment, w którym planeta pozornie zwalnia stary kierunek i zmienia kierunek ruchu po ekliptyce. Rozróżnia się przejście w retrogradację oraz powrót do ruchu prostego. Planeta pozostaje na orbicie.
- Stały
- Jedna z trzech jakości zodiaku. Znaki stałe to Byk, Lew, Skorpion i Wodnik. W tradycji symbolizują ciągłość oraz utrzymanie wybranego kierunku, czasem także niechęć do zmiany.
- Sygnifikator
- Karta wybrana, by oznaczała osobę, pytanie lub temat rozkładu. W części metod Lenormand pomaga wybrać sąsiedztwo do odczytu. Nie każdy rozkład wymaga sygnifikatora.
- Synastria
- Porównanie dwóch kosmogramów. Patrzy się między innymi na kąty między planetami obu osób. Symboliczny opis pomaga stawiać pytania o relację, ale nie ocenia jej szans ani wartości.
- Tranzyt
- Bieżące położenie ciała niebieskiego względem punktu w horoskopie urodzeniowym. Mówi się na przykład o tranzycie Saturna przez urodzeniowe Słońce. Zbieżność pozycji można obliczyć, a znaczenie pozostaje interpretacją.
- Trygon
- Aspekt bliski 120°. Astrologiczna tradycja opisuje go jako stosunkowo płynne połączenie dwóch punktów. Nie jest gwarancją szczęścia i można go odczytywać jako zwykłą wskazówkę do refleksji.
- Węzeł księżycowy
- Jeden z dwóch punktów przecięcia orbity Księżyca z ekliptyką. Są to węzły wstępujący i zstępujący. Jeśli nów lub pełnia wypada wystarczająco blisko węzła, może dojść do zaćmienia.
- Wielka Tablica
- Rozkład wszystkich 36 kart Małego Lenormand. Zwykle układa się je w rzędach, a znaczenie odczytuje z pozycji, sąsiedztwa i czasem z domów kart. To obszerniejsza forma niż odczyt z trzech kart.
- Wielkie Arkana
- Zestaw 22 kart tarota, od Głupca po Świat. Przedstawiają rozpoznawalne figury i sytuacje, które służą refleksji nad szerszym tematem. Pozostałe 56 kart należy do Małych Arkanów.
- Wierzchołek domu
- Granica znaku lub domu. W wielu systemach domów oznacza stopień, od którego zaczyna się dany dom. W systemie całych znaków domy zaczynają się na granicy znaku. Granica nie oznacza mieszania się dwóch znaków.
- Władca znaku
- Ciało niebieskie przypisane znakowi w określonej tradycji astrologicznej. Na przykład Wenus jest władczynią Byka i Wagi. Tradycyjne i współczesne listy różnią się przy niektórych znakach.
- Zmienny
- Jedna z trzech jakości astrologicznych. Znaki zmienne to Bliźnięta, Panna, Strzelec i Ryby. Tradycja wiąże je z dostosowywaniem się i przygotowaniem do przejścia między dwiema porami roku.
- Znak Księżyca
- Znak zodiaku, w którym był Księżyc w chwili urodzenia. Księżyc przebywa w danym znaku przeciętnie około dwóch i pół dnia. W tradycji znak Księżyca odnoszony jest do potrzeb i przyzwyczajeń.
- Znak Słońca
- Znak, w którym było Słońce w chwili urodzenia. Popularne horoskopy zwykle używają właśnie tego położenia. Przy granicy znaków sama data może nie wystarczyć, ponieważ chwila zmiany bywa różna co roku.
- Znak wschodzący
- Inna nazwa znaku ascendentu. Chodzi o znak, którego odcinek ekliptyki wschodził na wschodnim horyzoncie. Zapis wyniku zwykle obejmuje też dokładny stopień w tym znaku.
- Zodiak tropikalny
- Dwunastoczęściowy podział ekliptyki zaczynający się w punkcie równonocy marcowej. Każdy znak ma 30°. Znak zodiaku tropikalnego nie musi odpowiadać gwiazdozbiorowi o tej samej nazwie.
- Żywioł
- Jeden z czterech symbolicznych żywiołów: ogień, ziemia, powietrze i woda. Każdy kojarzy się z trzema znakami. W astrologii jest to sposób grupowania stylów działania, nie fizyczna właściwość człowieka.